wadden zeeklei veen zand themakaart overig contact
vulling Ontginning van het Laagveen Rond de Friese Meren Vervening Natuurgebieden Flora van het veen Fauna van het veen


Het Verveningslandschap

Al vanaf de Middeleeuwen werd verveend volgens de Friese methode. Met de schep werd turf in een smalle ondiepe strook uitgegraven (petgat). Tussen de petgaten bleven stroken land staan. Het landschap kon zich na de vervening herstellen. Grootschalige vervening kwam op gang met de komst van de Gieterse methode. Met een baggerbeugel kon men het veen tot op het zand, ver onder het wateroppervlak afschrapen, er bleven nauwelijks stroken land staan. Als gevolg ontstonden grote waterplassen die niet meer wilden dichtgroeien. Restanten van de verveningen werden nooit hersteld en bleven ongebruikt liggen, zo ontstonden mooie laagveenmoerassen zoals de Alde Feanen.

↓ Veenpolders
↓ Wegdorpen

 Fotomontage turfwinning de Baggeraar, Janno Petter - Dwarsgracht Turfdrogen, Museum it Damshûs Baggelmachine, de Deelen Nieuwe petgaten en legakkers in de Deelen Laagveenmoeras met jonge Petgaten Grutte Krite, veenplas Verlanding van een Sloot Verlanding met Riet vanaf de bodem Verlanding vanuit de oever Verlanding vanuit drijvende vegetatie Vergaande verlanding van een Petgat Rietsnijden januari 2009 Het voormailge Gariper rak is verland Trilveen, Rottige Meenthe Veenmosrietland, Brandemeer Rietland met Gagelstruweel en Kamperfoelie Elzenbroekbos Hoogveenbos of Berkenbroek Natuurontwikkeling, Alde Feanen





↑ Veenpolders

Veenpolders
Klik op het kaartje voor meer info

De Gieterse methode veroorzaakte grote schade aan het landschap. Boeren verloren hun land en de bevolking verarmde. De veenbazen werden verplicht om het landschap na de vervening te herstellen.

Nannewiid, Groote Sint Johannesgasterveenpolder de Haskerveenpolder de Haskerveenpolder Wederopbouwboerderij in de Haskerveenpolder Grevensmolen in de Haskerveenpolder de Haskerveenpolder Stoomgemaal Echten 1913 Gemaaltje Oosterzee 1940 Interieur Gemaaltje Oosterzee Aengwirder hooilanden Heafeart vanaf het Tripgemaal Polderhoofdkanaal Nij Beets Swynswei Nij Beets, woningwetwoningen Grootte Veenpolder in Opsterland en Smallingerland Het oude Noordergemaal van de Grootte Veenpolder Nieuwbouw Noordergemaal Noordergemaal Groote Veenpolder in Opsterland en Smallingerland Helofytenfilter voor het Noordergemaal Retentiepolder bij Smalle Ee





↑ Wegdorpen

De agrarische dorpen die al aanwezig waren voor de grote verveningen konden dankzij de economische groei en het herstel van het landschap flink uitbreiden, hierdoor zijn lange bewoningslinten aan de oorspronkelijke toegangswegen ontstaan.

Gersleat, Gersloot - skyline Gersleat, Gersloot - weg met bomen Tsjalbert, Tjalleberd - weg met bomen Tsjalbert, Aengwirder Tsjerke Lúnbert, Luinjeberd - weg met bomen Haskerhoarne, Haskerhorne Bantega, Otterweg Nij Beets, met afgesloten Polderhoofdkanaal Nij Beets, Polderhoofdkanaal




↑ Top


Fryslansite ©Hendrik van Kampen