• Baas, H., B. Groenewoudt, P. Jungerius & H. Renes, (reds.), (2012). Tot hier en niet verder; Historische wallen in het Nederlanse landschap. De stand van kennis. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Amersfoort
• Bakker, C. (2018, september). Onderzoek en beheer op de kwelders van It Fryske Gea [Powerpoint-slides]. It Fryske Gea
• Bakker, M. (2015). Leeuwarden-Bullepolder: bewoning op het hoogveen in de Midden-IJzertijd. Paleo-aktueel; 27 (p. 41-47)
• Bakker, M., G.J. de Langen & T. Sibma, (reds), (2018). Opgraving Sneek-Harinxmaland: Van vlaknederzetting in een veengebied tot afgetopte terp onder een kleipakket. Groninger Instituut voor Archeologie, Grondsporen; Vol. 36
• Bakker, M. & G. de Langen, (reds.) (2019). Opgraving Tjerkwerd-Arkum: Ontginning en hergebruik van een later verdwenen (klei-op-veen)landschap.. Groninger Instituut voor Archeologie, Grondsporen; Vol. 46
• Beekers, G. & M. Mollema. (2018). Toeristische visie Harlingen 2018-2022. ZKA Leisure consutants
• Berendsen, H.J.A. (1996). De vorming van het land: Inleiding in de geologie en de geomorfologie. van Gorkum, Assen
• Besteman, H., L. Gerrets, J. Heidinga & B. de Koning, (1999). The excavations at Wijnaldum: Reports on Frislia in Roman and Medieval times. A.A. Balkema, Rotterdam.
• Betten, E. (2014). Het boek van de Ee. Wijdemeer, Leeuwarden.
• Betten, E. (2018). Terpen- en Wierdenland. Noordboek, Gorredijk
• Bijkerk, W. & M. Brongers, (2016). Inrichtingsplannen Miedengebieden, A&W-rapport 835. Altenburg & Wymenga ecologisch onderzoek
• Blok, K. & J. Nicolay, (2015).1 De geschiedenis van een steilkant en de waarde van booronderzoek op terpflanken. In: Nicolay J. & G. de Langen (reds).Graven aan de voet van de Achlumer dorpsterp: Archeologische sporen rondom een terpnederzetting. Jaarverslagen van de Vereniging voor Terpenonderzoek; Vol. 97 (p. 11-29)
• BLWG Verspreidingsatlas (2014). In: NDDF Verspreidingsatlas Mossen - Sphagnum. https://www.verspreidingsatlas.nl/3010
• Boer, P. & J. Vromen (2016). Tijdbeeld, Grote- of Martinikerk in Sneek; bouwhistorische verkenning. ARCX-rapport 0916
• Boers, E. (2009). De wereld onder de Oldehove: Zoektocht naar het vroegste verleden van Leeuwarden. Friese Pers Boekerij, Leeuwarden
• Boers, E. (2014). Klaarkamp, middeleeuws klooster bij Rinsumageest: schiere monniken in noordelijk Fryslân. Uniepers, Hoorn.
• Boers, E. (2016). De Schierstins. middeleeuws torenkasteel in Feânealden: verdedigbare huizen van de Friese plattelandsadel. Uniepers, Hoorn.
• Boers, E. (2023). Middeleeuwse Waag duikt op bij graafwerk. Leeuwarden Courant 26-1-2023 (p. 24)
• Boersma, B. & F. de Vlas, (2010). Woudboerderijtjes: Kleine boeren op de Friese zandgronden. Friese Pers Boekerij, Leeuwarden
• Boeschoten, W.G. (1961). Rapport Stuifdijken Terschelling en Vlieland. Rijkswaterstaat
• Bongers, J.M.G. (2019). Harlingen, Zuioostersingel 1 (Gemeente Harlingen, Fr.); Een Archeologisch Bureauonderzoek. De Steekproef
• Boonstra, J. (2022). Majestas Domini fresco gerestaureerd. Stichting Freonen fan de Boazumertsjerke, Geraadpleegd op 29-10-2025 van https://www.kerkboazum.nl/majestas-domini-fresco-gerestaureerd/
• Borghaerts, P. (2021). Houtstromen: Bossen, binten en boerderijen. Noordboek
• Bos, J.M., H.T. Waterbolk, J. van der Plicht & E. Taayke, (1995). Sporen van ijzertijdbewoning in de terpzool van Wommels-Stapert (Friesland). gemeente Littenseradeel; Argeologysk Wurkferbân
• Bouma, H. (2022). Middeleeuwse kloosters in Friesland en Groningen: Een onderzoek naar de landschappelijke locatiekeuzefactoren die een rol hebben gespeeld bij de vestiging van kloosters in de periode van ca. 1100-1500 en welke landschappelijke restanten er zijn overgebeven van de kloosters. Rijksuniversiteit Groningen
• Breuker, P. (2017). Het landschap van de Friese klei 800-1800. Wijdemeer, Leeuwarden.
• Brinkkemper, O., M. Bongers, M. Jager, T. Spek, S. van der Vaart & J. IJzerman, (2009). De Mieden: een landschap in de Noordelijke Friese Wouden. Mattrijs, Utrecht.
• BügelHajema Adviseurs, (2013). Bestemmingsplan de Westereen - kom. Gemeente Dantumadiel.
• Bunskoeke, D.M. (1987). Het ontstaan van Heerenveen. historieheerenveen.nl, Geraadpleegd op 26-10-2024 van https://historieheerenveen.nl/historie/ontstaan-van-heerenveen
• Bylsma, M., H. Bylsma & R. van Stormbroek, (2012). Laurentiuskerk Kimswerd. Telenga Media Franeker.
• Cadée, G.C. (2014). Vloedmerken, bedreigde soortenrijke minimilieus op het strand. Entomologische Berichten 74 (1-2): 3-12
• Canon van Nederland [Van Geelen, R.] (2006). 1250-1498 De Friese vrijheid - Leaver dea as slaaf!. Nederlands Openluchtmuseum: Fryske Kanon, Geraadpleegd op 6-6-2025 van https://www.canonvannederland.nl/nl/page/382655/
• Carmiggelt, A. (2000). De Koningsterp van Wijnaldum: de Friese elite in de vroege Middeleeuwen. Uniepers, Abcoude.
• Claasen, T. & M. Thannhauser, (2009). Recente veranderingen van de oevervegetatie van Friese boezemmeren. H2O 21 (p. 41-45), Geraadpleegd op 28-4-2023 van https://edepot.wur.nl/340530
• Cleveringa, J. (2018). Slibsedimentatie in de kwelders van de Waddenzee: Bijdrage aan de kwantifivering van sinks voor slib in de Waddenzee i.h.k.v. project KRW Slib. Arcadis, Zwolle, ref. 083755930 0.1
• Colenbrander, E. (2017). De opkomst van de serrestal; Tentstal, booghal en V-stal volgen op gepaste afstand. Melkvee 2 (p. 30-33), Graadpleegd op 24-7-2025 van https://edepot.wur.nl/410142
• Dankers, N., J. Cremer, E. Dijkman, S. Brasseur, K. Dijkema, F. Fey, M. de Jong & C. Smit, (2006). Ecologische Atlas Waddenzee. Wageningen IMARIS
• De Boer, J.J. (2014). Veldgids landschapselementen Noardlike Fryske Wâlden. Landschapbeheer Friesland
• De Bruijn, S. (2004). Toelichting bij het besluit tot aanwijzing van het beschermd Stationsgebied Sneek, gemeente Sneek (Fryslân). www.cultureelerfgoed.nl, Geraadpeegd op 3-11-2023, van https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Gezicht/278
• De Gans, W. (1983). Fossiele permafrostverschijnselen in Nederland. Grondboor & Hamer; 37(6) (p. 175–184).
• De Groot, A. V., B.K. van Wesenbeeck & J.M. van Loon-Steensma (2012). Stuurbaarheid van Kwelders. IMARES - Instrtute for Marine Resources & Ecosystem Studies
• De Groot, A., A. Oost, R. M. Veeneklaas, E.J. Lammerts, W van Duin, B.K. van Wesenbeeck, E.M. Dijkman & E.C. Koppenaal, (2015). Ontwikkeling van eilandstaarten: Geomorfologie, waterhuishouding en vegetatie. KNNV uitgeverij
• De Hoop, P. (2010). Inrichtingsplan Ecologische Verbindingszone "Easterskar-Tjonger"; Een onderzoek naar inrichtingsmogelijkheden voor een gebied dat ingericht moet worden als Ecologische Verbingszone voor de Grote vuurvlinder en Zilveren maan. Opdrachtgever: It Fryske Gea, afdeling Natuurkwaliteit
• De Langen, G., J. Mol, P. Noomen & L. Oldersma, (1996). Verborgen verleden belicht: Introductie tot het historische en archeologische archief van Friesland. Provincie Friesland; Stichting RAAB; Fryske Akademy; Ryksargyf.
• De Langen, G. & H. Mol, (2016)Terpenbouw en dorpsvorming in het Friese kustgebied tussen Vlie en Eems in de volle middeleeuwen In: Nieuwhof, A., (ed.).Van Wierhuizen tot Achlum: Honderd jaar archeologisch onderzoek in terpen en wierden. Jaarverslagen van de Vereniging voor Terpenonderzoek; vol. 98 (p. 99-127)
• De Rijke, P.J. (2001). Hoogtepunten van de Friese cartografie. Friese Pers Boekerij, Leeuwarden
• De Vlas, J., F. Mandema, S. Nolte, R. van Klink & P. Esselink, (2013). Natuurbeheer van kwelders: De invloed van beweiding op de biodiversiteit. It Fryske Gea, Olterterp.
• De Vries, J.J. (2000a). T. van Kampen en T. van Kampen & zonen te Leeuwarden. In VDP bulletin; (63) januari (p. 29-35)
• De Vries, J.J. (2000b). Fotostudio Hendrik van Kampen cq. "Foto Vaka" te Leeuwarden. In VDP bulletin; (64) april (p. 3-9)
• De Vries, S.M.G. & J.J. de Jong, (2000). Duurzaam rijshout voor instandhouding kwelders: resultaten van een praktijkproef 1995-2000. Onderzoek naar een extensiever onderhoud van rijshoutdammen langs kwelders in de Waddenzee. Wageningen, Alterra, Research Instituut voor de Groene Ruimte. Alterra-rapport 101. 49 blz. 15 tig.; 12 tab.; 5 ref.
• De Vries, W. & A. Brander (2020). Toerisme in Fryslân; het perspectief van de inwoners. Fries Sociaal Planbureau
• De Wit, J. (2022). Het verhaal van de Dokkume Ee; een interdisciplinair onderzoek naar de veranderende rol van een Friese rivier en haar materiële- en immaterieële erfgoed. Rijksuniversiteit Groningen, Kenniscentrum Landschap
• Dijkema, K.S., A. Nicolai, JH. de Vries, C. Smit, H. Jongerius & H. Nauta, (2001). Van Landaanwinning naar Kwelderwerken. Rijkswaterstaat dir Noord-Nederland, Leeuwarden en Alterra, Research Instituut voor de groene Ruimte, Texel
• Dijkema, K.S., W.E. van Duin, E.M. Dijkman, A. Nicolai, H. Jongerius, H. Keegstra, . . . J.J. Jongsma, (2011). 50 jaar monitoring en beheer van de Friese en Groninger kwelderwerken: 1960-2009. Wageningen, Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu, WOt-werkdocument 229. 96 blz.; 20 fig.; 8 tab.; 61 ref.; 9 bijl.
• Dijkstra, T.J. (2006). Het Bezwaar; De beleving van leefomgevinghinder in de periode 1870-2000 in de Friese havenstad Harlingen. Rijksuniversiteit Groningen
• Elzinga, S. (z.d.). Harlingen in jaartallen. kleinekerkstraat.nl, Geraadpleegd in 2023 van https://www.kleinekerkstraat.nl/frames.php?p=jaar
• Eskens, M., L. van der Laan & B. Lamberts (2009). Willem Cornelis de Groot (1853-1939); Architect in Friesland. Friese Pers Boekerij
• Esselink, P., D. Bos, P. Daniels, W.E. van Duin & R.M. Veeneklaas, (2015). van Polder naar Kwelder: tien jaar Kwelderherstel Noarderleech. PUCCIMAR rapport, PUCCIMAR Ecologisch Onderzoek & Advies, Vries 06 A&W rapport 1901, Altenburg & Wymenga ecologisch onderzoek, Feanwâlden.
• Esselink, P., W.E. van Duin & A. Wielemaker, (2019). Variatie op de kwelder door beweiding: een handreiking aan natuurbeheerders. PUCCIMAR rapport 15. PUCCIMAR Ecologisch Onderzoek en Advies, Vries.
• Feddes, Y., F. Ziegler, (reds.) Y van Boheemen, L. van Schie & I. van Slooten (2014). Wederopbouwlandschappen; 'de laag van maakbaarheid' onderzoek naar Haskerveenolder en De Groep. Rijksadviseur voor Landschap en Water & Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; Feddes/Olthof landschapsarchitecten bv & Franz Ziegelr/Branderhorst voor architectuur en stedenbouw
• Feiken, H., B.J. Smit & J. Bazelmans, (2021). Prehistorische vondsten onder veen en klei, een verrassing? Een inhoudelijk kader voor archeologisch onderzoek naar prehistorische vindplaatsen en landschappen in het Noord-Nederlandse kustgebied. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Amersfoort
• Feiken, H. & M. van der Heiden, (2023). Een cultuurlandschap uit de ijzertijd-Romeinse tijd in de Lionserpolder (gemeente Leeuwarden): Oppervlaktekarteringen en booronderzoek 2020. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Amersfoort
• Fritschy, W. (1977). De Majestas Domini in de Ned. Herv. Kerk te Bozum. Publicatieband Stichting Alde Fryske Tsjerken; 2 (p. 53-68)
• Friese Hoeve, (z.d.). Welkom bij de Friese Hoeve Sneek: vieren, ontmoeten, slapen en meer. Geraadpleegd op 29-5-2025 van https://www.friesehoevesneek.nl/impressie
• From, J. (2023). Het turfvaartennetwerk van Zuidoost-Friesland; Een inventarisatie van het turfvaartennetwerk in Zuidoost-Friesland tussen de zestiende en twintigste eeuw. Rijksuniversiteit Groningen
• Gildemacher, K. F. (2007). Friese plaatsnamen: Alle steden, dorpen en gehuchten. Friese Pers Boekerij, Leeuwarden.
• Gildemacher, K. F. (2024). Taal van het Friese landschap. Noordboek.
• Grootjans, A., P. Stuyfzand, H. Everts, N. de Vries, A. Kooijman, G. Oostermeijer, . . . R. Shahrudin, (2014). Ontwikkeling van zoet-zout gradiënten met en zonder dynamisch kustbeheer: Een onderzoek naar de mogelijkheden van meer natuurlijke ontwikkeling in het kustgebied. KNNV Uitgeverij
• Hanenburg, J. (2017). Heide in de Noardlike Fryske Wâlden. Twirre 27(2) (p. 26-29)
• Hartman, A. (2013). Eindrapport Cultuurhistorisch onderzoek buitengebied gemeente Opsterland. Gemeente Opsterland
• Herman, P.M.J. & N. Vilars, (2016). Analyse Vaargeul Holwerd-Ameland; Eindrapport. Deltares
• Heslinga, I. & H.G. van Kampen, (2008). 259x Drenthe: van Aalden tot Zwinderen. Noordboek
• Historisch Centrum Franeker, (z.d.). Academie-straat 10 (Voormalig Academie gebouw). Geraadpleegd op 20-10-2023 van https://historischcentrumfraneker.nl/panden/a481-academiestraat-10/
• Historisch Centrum Leeuwarden (HCL), (1996). Langs Dokkumer Ee, tussen Bonke en Ake. Monumenten in en rond Lekkum. Open Monumentendagboekje, Geraadpleegd op 6-6-2025 van https://historischcentrumleeuwarden.nl/images/pdf/OMD-publicaties/omd-boekje-1996.pdf
• Historisch Centrum Leeuwarden (HCL), (2006). Het Sint Anthony Gasthuis. Open Monumentendagboekje, Geraadpleegd op 27-11-2023 van.https://historischcentrumleeuwarden.nl/images/pdf/OMD-publicaties/omd-boekje-2006.pdf
• Historisch Centrum Leeuwarden (HCL), (2010). “Eene menigte stegen” Stegen en binnenterreinen in de Leeuwarder binnenstad. Open Monumentendagboekje, Geraadpleegd op 12-12-2023 van https://historischcentrumleeuwarden.nl/images/pdf/eene-menigte-stegen.pdf
• Hoekstra, W. (2009). De Friese boerderij: 2500 jaar geschiedenis van de Fryske Pleats. Friese Pers Boekerij
• Hooghiemstra, J. (2019). Boswachter Roel Vriesema: 'Zolang de baggelmachine in de Deelen ligt, moet het verhaal ervan verteld blijven worden'. Heerenveense Courant
• Hoogterp, C.J.W. (2023). Landschapslijtage in de Zuidelijke Wouden (Frl); Een interdisciplinair onderzoek naar de kwantitatieve ontwikkeling, landschappelijke en botanische kenmerken en een toekomstsperspectief voor houtwallen in de Zuidelijke Wouden van Fryslân (1850-heden). Rijksuniversiteit Groningen
• Hörnlein, C. & H. Bolhuis, (2018). Algenmatten met een biologische klok; een natuurlijke kustbescherming. Samenvatting NIOZ, Geraadpeegd op 3-10-2024 van https://www.nioz.nl/en/news/algenmatten-met-een-biologische-klok-een-natuurlijke-kustbescherming
• Hoven, L. (2018). Zudden schuur. Kwartaalblad van Stichting het Drentse Landschap; 98 (p. 10-11)
• Huisman, H. (2012). Expeditie ijstijden Geopark de Hondsrug; 29 nov 2012, Droogdalen uit de laatste ijstijd in het Hunzebos bij Exloo [film]. YouTube, Geraadpeegd op 12-11-2020, van https://www.youtube.com/watch?v=uaYkOCmcYmo
• Huisman, H. (2019a). De laatste 4000 jaar van de Weichsel-ijstijd. Hunebed Nieuwscafé, Geraadpleegd op 9-10-2025 van https://www.hunebednieuwscafe.nl/2019/10/de-laatste-4000-jaar-van-de-weichsel-ijstijd/
• Huisman, H. (2019b). IJsstromen, wat zijn het? Hunebed Nieuwscafé, Geraadpleegd op 20-10-2025 van https://www.hunebednieuwscafe.nl/2019/11/ijsstromen-wat-zijn-het/
• Huisman, H. (2022). Vuursteenkwaliteit, vuursteenverwering en patina – deel 7 Hunebed Nieuwscafé, Geraadpleegd op 6-10-2022 van https://www.hunebednieuwscafe.nl/2022/08/vuursteenkwaliteit-vuursteenverwering-en-patina-deel-7/
• Huisman, M.A., B. Huizenga & S.J. Tuinstra (1999). Archeologisch onderzoek op de nieuwbouwlocatie Bollemansteeg te Leeuwarden, gemeente Leeuwarden. Archeological Research & Consultancy (ARC)
• Hustinge, F. & K. Koffijberg (reds) (2018). Vogelatlas van Nederland: Broedvogels, Wintergasten en 40 jaar verandering. Sovon Vogelonderzoek & Kosmos uitgevers
• IJff, S. (2019). Regionaal advies Noordsvaarder, Terschelling; Morfologische ontwikkeling en ecologie van de Noordsvaarder en de effecten van een suppletie hierop. Deltares
• IMARES, (2002). Ecologische Atlas Waddenzee. IMARES Wageningen.
• Israël, C.G. & A.P. Oost, (2001). Strandhaak ontwikkeling op de koppen van de Waddeneilanden. Rijksintituut voor Kust en Zee
• Jansen, A. & A. Grootjans, (2019). Hoogvenen: landschapsecologie behoud-beheer-herstel. Noordboek
• Kamping, G. G. van der Veen, G. Rutten & J.A.J. Vervloet, (1976). Ruilverkavelingsgebied Wonsradeel - zuid: De bodemgesteldheid Deel 1. Stichting voor Bodemkartering, Wageningen
• Kamps, L.F. (1956). Slibhuishouding en Landaanwinning in het oostelijk Waddengebied. Rijkswaterstaat Directie Landaanwinning, Baflo
• Karstkarel, G.P., gemeente Leeuwarden, (2001a). Toelichting bij het besluit tot aanwijzing van het beschermde stadsgezicht Leeuwarden, Noordersingel/Westersingel, gemeente Leeuwarden Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten, Geraadpeegd op 20-11-2023, van https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Gezicht/253
• Karstkarel, G.P., gemeente Leeuwarden, (2001b). Toelichting bij het besluit tot aanwijzing van het beschermde stadsgezicht Leeuwarden, het Nieuwe Kanaalgebied, gemeente Leeuwarden. Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten, Geraadpeegd op 22-11-2023, van https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Gezicht/248
• Karstkarel, G.P. (2005). 419x Friesland: van Slijkenburg tot Moddergat. Friese Pers Boekerij, Leeuwarden.
• Karstkarel, G.P., gemeente Leeuwarden, (2007). Toelichting bij het besluit tot aanwijzing van het beschermde stadsgezicht Leeuwarden, Hollanderwijk, gemeente Leeuwarden. Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten, Geraadpeegd op 2-11-2023, van https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Gezicht/230
• Karstkarel, G.P. & N. Karstkarel, (2010). Kloosterpad 1453: een bedevaart in het oosten van Friesland. Friese Pers Boekerij, Leeuwarden.
• Karstkarel, G.P. (z.d.). De Potmarge. Historisch Centrum Leeuwarden (HCL); Geraadpleegd op 6-11-2022 van https://historischcentrumleeuwarden.nl/images/pdf/De_Potmarge.pdf
• Klingers, J. (2018). Mooiste hoekje van Orvelte ruin 350 jaar oud; Bouwhistorische verkenning Flintenweg 2 Orvelte. Stichting het Drentse Landschap
• KLM, (1920-1930). Dok Harlingen [luchtfoto ]. Kustvaartforum.nl, Geraadpleegd op 5-10-2023 van https://www.kustvaartforum.com/viewtopic.php?t=328&start=90
• Koops, B. (2020). Pingoruďnes in Noord-Nederland: Een studie naar de cultuurhistorische betekenis en het gebruik van pingoruďnes in het Gorecht en de Kop van Drenthe in de periode ca. 1900 tot heden.. Rijksuniversiteit Groningen, Faculteit der Letteren, Kennis centrum Landschap
• Koppen, H. (2010). Plekken met verhalen; Moederpolder Lytsewierrum. In: Fryslân: nieuwsblad voor geschiedenis en cultuur; 16(3) (p. 8-9)
• Koppert, I. (2012). De lage landen van Terwispel; Landschappelijke impact van de vervening in de tweede helft van de 19e eeuw. Universiteit Utrecht, sociale geografie en planologie Faculteit Geowetenschappen
• Koppert, I. (2017). Hooiwegen; Interdisciplinair landschapsonderzoek naar de ligging, de ontwikkeling en het gebruik van historische hooi- en madewegen in Noord-Nederland vanaf de 18e eeuw. Rijksuniversiteit Groningen, faculteit de letteren
• Krol, J. (2019). Vegetatieontwikkelling op het Groene strand bij Ballum op Ameland. Natuur Centrum Ameland
• Kullberg, J. (1988). Bolsward, gemeente Bolsward; Toelichting bij het besluit tot aanwijzing van de binnenstad van Bolsward als beschermd stadsgezicht. Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Geraadpeegd op 1-2-2024, van https://archisarchief.cultureelerfgoed.nl/Beschermde_Gezichten/BG1378/TOELICHTING_aanwijzing_1378.pdf
• Kuperus H.S. (2003). Famke yn Frjentsjer. Utjouwerij Venus, Frjentsjer
• Lamberts, B. (2007). Boerderijen; categoreaal onderzoek wederopbouw 1940-1965. Projectteam Wederopbouw van de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten
• Land-id, (2016). Haskerveenpolder; toonbeeld van de wederopbouw. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
• Lansu, E.M., S. Höfer, M. Rietkerk, M.J. Wassen, E.J. Lammers, V.C. Reijers, W. Giesen & T. van der Heide, (2025). Ruimte voor zand; Kennisbasis voor een nieuwe beheerstrategie ter behoud en herstel van een dynamisch en veerkrachtig kustlandschapsmozaďek in Nederland. Onderzoeksrapport OBN-2019-105-DK, OBN Natuurkennis, Driebergen.
• Leenaerts, H. (2010). De Bosatlas van Nederland Waterland. Noordhoff Altlasproducties
• Loeb, R., J. Geurts, L. Bakker, R. van Leeuwen, J. van Belle, J. van Diggelen, . . . L. Lamers, (2016). Verlanding in laagveenpetgaten: Speerpunt voor natuurherstel in laagvenen. KNNV Uitgeverij
• Löffler, M.A.M., C.C. de Leeuw, M.E. ten Haaf, S.K. Verbeek, A.P. Oost, A.P. Grootjans, E.J. Lammerts & R.M.K. Haring, (2008). Eilanden natuurlijk: Natuurlijke ontwikkeling en veerkracht op de Waddeneilanden. Het Tij Geleerd.
• Lönnell, N. & T. Hallingbäck, (2019). Vitmossor Sphagnum. (Veenmossen). Uppsala: SLU Artdatabanken: https://artfakta.se/sok?q=Spagnum
• Looper, S. (2019). Geruďneerde en desolate landen; Een verkennend onderzoek naar de oorzaken en effecten van twee onbekende overstromingen in Friesland in 1701 en 1703. Rijksuniversiteit Groningen
• Mercuur, T. (red.), (2000) R. van der Velde, P.C. Vos, K. Huisman, O.G. Dijkstra, H. de Jong, . . . E. Kramer. De Deelen. De Drijvende Dobber, Gersloot
• Metz, J. (1987). Harlingen, gemeente Harlingen (uitgebreid); Toelichting bij het besluit tot uitbreiding van het beschermde stadsgezicht Harlingen. Rijksdienst voor de Monumentenzorg
• Mol, J.A., P.N. Noomen & J.P.H. van der Vaart, (1990). Achtkarspelen-Zuid/Eestrum: Een historisch-geografisch onderzoek voor de landinrichting . uitg. in opdracht van de Landinrichtingsdienst te Utrecht van het Ministerie van Landbouw en Visserij.
• Mol, J.A. (1991). Kloosters en dijkbouw. Bewerking door de auteur van een lezing, gehouden te Husum, Duitsland, november 1991.
• Mol, J.A. (2006).Het Broereklooster van Bolsward: een kort historisch overzicht. In W. Friso, & F.J. van der Waard (eds.)Onder dak. De Broerekerk van Bolsward. De Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) (p. 7-19)
• Mol, H. (2004). De dood van Bonifatius: gevolg van een verkeerde kersteningsstrategie? Fryslân; 10(3) (p. 41-47)
• NDFF Verspreidingsatlas. (2015). http://verspreidingsatlas.nl FLORON (2014)
• Nicolay, J. (2015a)3 Sporen op de terpflank en het omliggende kweldergebied. In: Nicolay J. & G. de Langen (reds).Graven aan de voet van de Achlumer dorpsterp: Archeologische sporen rondom een terpnederzetting. Jaarverslagen van de Vereniging voor Terpenonderzoek; Vol. 97 (p. 48-67)
• Nicolay, J. (2015b)15 Het kweldergebied als cultuurlandschap: een model In: Nicolay J. & G. de Langen (reds).Graven aan de voet van de Achlumer dorpsterp: Archeologische sporen rondom een terpnederzetting. Jaarverslagen van de Vereniging voor Terpenonderzoek; Vol. 97 (p. 205-221)
• Nicolay, J. & G. de Langen, (reds.), (2023) M. Bakker, F. Bunnik, H. Cremer, G. de Langen, W. Prummel, M. Schepers, T. Varwijk & P. Vos. Friese terpen in doorsnede: Landschap, bewoning en exploitatie. Jaarverslagen Vereniging voor Terpenonderzoek. Vol. 103
• Niekus, M.J.L.Th., G.J. de Roller, J. Schelvis & A. Ufkes, (2002). Archeologisch onderzoek van een vroegmiddeleeuws terpje bij Sneek, gem. Sneek, Friesland. ARC-Publicaties 54, Groningen
• Nieuwhof, A., E. Knol & J. Nicolay (reds.) (2019). G. Aalbersberg, S. Beatsen, G. Bahlen, M. Bakker, K. Bosma, W. Casparie(†), J. Hielkema, M. Hoogland, H. Huisman, M. Huisman, E, Knol, G. de Langen, G. Last, S. Mantel, D. Ngan-Tillard, J. Nicolay, A. Nieuwhof, W. Prummel, P de Rijk, M. Schepers, J. Stöver, H. Uytterschaut, T. Varwijk, M. van Voorn, P. Vos & F. van der Waard De hoogste terp van Friesland; Nieuw en oud onderzoek in Hogebeintum. Jaarverslagen van de Vereniging voor Terpenonderzoek. Vol. 101
• Noomen, P.N. (2009). Boek: De stinzen in middeleeuws Friesland en hun bewoners; incl. CD-rom: Stinzen in middeleeuws Friesland: een voorlopige inventarisatie (versie 1 juni 2009). Fryske Akademy & Uitgeverij Verloren BV
• Noordhoff, I. (2013). Grazen in stuivende duinen; De relatie tussen het historisch gebruik en verstuiving van de Terschellinger duinen met speciale aandacht voor het oerol (1500-heden). Rijksuniversiteit Groningen
• Oost, A. & J. Cleveringa, (2017). Morfologie Kombergingsgebied Borndiep: KPP 2017 BO03 Waddenzee Kennisontwikkeling morfologie en baggerhoeveelheden. Deltares
• Oosterhuis, P. (1873-aug). Havenwerken te Harlingen / 15 Augustus. Waterstand 0,80 M. Beneden Volzee. Kop van de Buitenhaventong [foto]. Hannemahuis, Geraadpleegd op 17-8-2023 van https://www.museum.frl/collectie/objecten/100010796/
• Oosterhuis, P. (1873-okt). Havenwerken te Harlingen 14 October. Waterstand 0,90M. beneden Volzee. Mond der Willemshaven [foto]. Hannemahuis, Geraadpleegd op 15-9-2023 van https://www.museum.frl/collectie/objecten/100010806/
• Oosterhuis, P. (1875-jun). Havenwerken te Harlingen, Bouw van den havenmuur, benoorden den steiger, 3 juni [foto]. Hannemahuis, Geraadpleegd op 17-8-2023 van https://www.museum.frl/collectie/objecten/100011496/
• Oosterhuis, P. (1876-mei). Havenwerken te Harlingen 22 Mei. Opruiming van het oude Noorderhoofd [foto]. Hannemahuis, Geraadpleegd op 17-8-2023 van https://www.museum.frl/collectie/objecten/100010803/
• Oosterhuis, P. (1876-jun). Havenwerken te Harlingen 8 junij 1876. Waterstand 1.30 M beneden Volzee. Aansluiting van het Noorderhoofd met de zeewering [foto]. Hannemahuis, Geraadpleegd op 17-8-2023 van https://www.museum.frl/collectie/objecten/100010805/
• Oosterveld, E.B. (red.), (2013). In singel en wal; biodiversiteit van de Noardlike Fryske Wâlden. Altenburg & Wymenga ecologisch onderzoek
• Pannekoek, A. J. & L. M. J. U. van Straaten, (1992). Algemene Geologie; vijfde, verbeterde druk. Wolters-Noordhof, Groningen.
• Pelsmaeker, S. (2020). Introductie tot de IJzertijd. PDF download van het Hunebed Nieuwscafé 4-12-2020, [artikel niet meer beschikbaar]
• Peters, R. (1995). Inheemse Boomsoorten?. Nederlands Bosbouw Tijdschrift; 67 (p. 119-123)
• Postma, D. (2015). Het Zodenhuis van Firdgum; Middeleeuwse boerderijbouw in het Friese kustgebied tussen 400 en 1300. Rijksuniversiteit Groningen, Groninger Instituut voor Archeologie
• RAAP i.o.v. Gemeente Súdwest-Fryslân (2022). Bolsward van terpen naar stad. Geraadpleegd op 20-2-2024 van https://pdc.sudwestfryslan.nl/wp-content/uploads/2023/08/Bolsward-erfgoed-folder.pdf
• Raap, E. (2022a). Panorama Landschap: Vechtstreek. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Amersfoort
• Raap, E. (2022b). Panorama Landschap: West-Friesland. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Amersfoort
• Radetzky, R. (2020). Stinzen, Staten en Buitenplaatsen in Friesland; 'Plaatsen van verdediginge als wel tot aangename en gemakkelijke wooningen gebouwd'. Stichting Staten en Stinzen
• Rienks K.A. & G.L. Walter, (1954). Binnendiken en Slieperdyken yn Fryslân (Vols. 1-2). A.J. Osinga Uitgeverij, Leeuwarden
• Rietman, L.S. (2020). Onzichtbaar verleden; Een interdisciplinair onderzoek naar het historisch grondgebruik en landschapbeheer in Nationaal Park Schiermonnikoog. Rijksuniversiteit Groningen
• Rijksdienst voor de Monumentenzorg, (1971). Toelichting bij het besluit tot vaststelling van een beschermd stadsgezicht ex artikel 20 van de Monumentenwet te Dokkum, gemeente Dokkum. www.cultureelerfgoed.nl, Geraadpeegd op 2-11-2023, van https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Gezicht/1376
• Rijksdienst voor de Monumentenzorg, (1972a). Toelichting bij het besluit tot vaststelling van een beschermd stadsgezicht ex artikel 20 van de Monumentenwet te Sloten, gemeente Sloten. www.cultureelerfgoed.nl, Geraadpeegd op 3-11-2023, van https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Gezicht/1338
• Rijksdienst voor de Monumentenzorg, (1972b). Toelichting bij de beschikking tot aanwijzing van een beschermd stadsgezicht in Hindeloopen, gemeente Hindeloopen. www.cultureelerfgoed.nl, Geraadpeegd op 3-11-2023, van https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Gezicht/1369
• Rijksdienst voor de Monumentenzorg, (1975). Toelichting bij de beschikking tot aanwijzing van een beschermd stadsgezicht in Franeker, gemeente Franeker. www.cultureelerfgoed.nl, Geraadpeegd op 2-11-2023, van https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Gezicht/1372
• Rijksdienst voor de Monumentenzorg, (1982). Leeuwarden (Ljouwert), gemeente Leeuwarden: Toelichting op de aanwijzing van Leeuwarden (Ljouwert) tot beschermd stadgezicht. www.cultureelerfgoed.nl, Geraadpeegd op 2-11-2023, van https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Gezicht/1358
• Rijksdienst voor de Monumentenzorg, (1985a). IJlst (Drijlst), gemeente Wymbritseradeel: Toelichting op het besluit tot aanwijzing van IJlst, tot beschermd stadsgezicht. www.cultureelerfgoed.nl, Geraadpeegd op 3-11-2023, van https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Gezicht/1364
• Rijksdienst voor de Monumentenzorg, (1985b). Workum (Warkum), gemeente Nijefurd, Toelichting op het besluit tot aanwijzing van Workum als beschermd stadsgezicht. www.cultureelerfgoed.nl, Geraadpeegd op 3-11-2023, van https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Gezicht/1334
• Rijksdienst voor de Monumentenzorg, (1990). Toelichting bij het besluit tot aanwijzing van EE, als beschermd dorpsgezicht. www.cultureelerfgoed.nl, Geraadpeegd op 11-4-2021, van https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Gezicht/1374
• Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, (1999). Bolsward - Grote Dijlakker 8 - Sint Fransiscuskerk www.cultureelerfgoed.nl, Geraadpeegd op 11-4-2021, van https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Monumenten/512818
• Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, (z.d.-a). Stelling van Kornwerderzand: Complexnummer 516496 www.cultureelerfgoed.nl, Geraadpeegd op 21-11-2022, van https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/complexen/516496
• Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, (z.d.-b). Verdedigingswerken Dokkum: Complexnummer 470642 www.cultureelerfgoed.nl, Geraadpeegd op 14-11-2023, van https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/complexen/470642
• Rijkswaterstaat Noord-Nederland, (2018). Slibsedimentatie in de kwelders van de Waddenzee. Arcadis Nederland
• Rintjema, S., T.H.L. Claasen, H. Hettema, U.G. Hosper & E. Wymenga, (2001). de Alde Feanen: schets van een laagveenmoeras. Friese Pers Boekerij, Leeuwarden
• RKD - Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis, (z.d.). Hendrik van Kampen (fotograaf). Graadpleegd op 17-2-2021 van https://rkd.nl/artists/463851
• Roos, R. & N. van der Wel, (2013). Onrust aan de zuidpunt. In Duinen en mensen Texel; (p. 92-93), Uitgeverij Natuurmedia, Amsterdam
• Rozema, E. (1981). Ansichten van het oude Leeuwarden; veel kaarten gemaakt door van Kampen. In ’t Kleine Krantsje, 22 augustus 1981 (p. 7)
• Schaminée, J.H.J., A.H.F. Stortelder & V. Westhof, (reds), (1995). De Vegetatie van Nederland (Vols. 1-5). OPULUS PRESS, Uppsala / Leiden
• Schepers, M. (2015)14 Zilt met een korreltje zout: nieuw licht op de vegetatie rond een terp. In: Nicolay J. & G. de Langen(reds).Graven aan de voet van de Achlumer dorpsterp: Archeologische sporen rondom een terpnederzetting. Jaarverslagen van de Vereniging voor Terpenonderzoek; Vol. 97 (p. 183-202)
• Schepers, M. (2016)Gebruiksplanten in het terpen en wierdengebied. In: Nieuwhof, A. (ed.),Van Wierhuizen tot Achlum: Honderd jaar archeologisch onderzoek in terpen en wierden. Jaarverslagen van de Vereniging voor Terpenonderzoek; Vol. 98 (p. 141-152)
• Schreurs, J. (red.), S. Beckerman, J. Vosselman, J. Deeben, A. Müller, B. Smit & A. Jongmans, (2008). Vindplaatsen(en) van de trechterbekercultuur te Oostrum (gemeente Dongeradeel, Friesland): De resultaten van het waardeerend archeologish onderzoek te Oostrum-Terplaene en Oostrum-Mellemawei in 2006 en 2007. Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten, Amersfoort
• Schroor, M. (1989). Friese kleiverwerkende industie. in Noorderbreedte; 6 (p.21-23)
• Schroor, M. (2000). Van Middelzee tot Bildt: Landaanwinning in Fryslân in de Middeleeuwen en de vroegmoderne tijd. Uniepers, Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek.
• Schroor, M. (2009). Van KEEG en LEEG: Geschiedenis van het Noorderleegs Buitenveld. It Fryske Gea, Olterterp
• Schroor, M. (z.d.). De Leeuwarder Stadspoorten. Historisch Centrum Leeuwarden (HCL); Geraadpleegd op 18-8-2023 van https://historischcentrumleeuwarden.nl/images/pdf/De_Leeuwarder_stadspoorten.pdf
• Schuttenhelm, R. (2017). De toekomst van de Waddenzee: een stijgende zeespiegel over een dalende bodem. Wetenschappelijke inzichten over zeespiegelstijging, sedimentatie en bodemdaling - en concreet verdrinkingsrisico binnen de 21ste eeuw. De Waddenvereniging, Harlingen
• Speelman, H., A. Oost, H. Verweij, & Zheng Bing Wang, (2009). Ontwikkeling van het Waddengebied in tijd en ruimte. Waddenacademie.
• Spek, T., H. Elerie, J.P. Bakker & I. Noordhoff, (2016). Landschapsbiografie van de Drentsche Aa. Koninklijke van Gorcum
• Spek, T. (2017, 28 augustus). De Marneslenk; Het kustlandschap van zuidelijk Westergo [Powerpoint-slides]. Geraadpleed op 25-05-2024 van https://www.waddenacademie.nl/fileadmin/inhoud/pdf/nieuws/pdf/Lezing_Marneslenk_Theo_Spek_28-08-2017.pdf
• Steehouwer, K.J. (2005). Boeren in de Friese Wouden: De komst van de landbouw naar het gebied rond Bakkeveen - 3400 v.C. Uitgeverij Uniepers, Abcoude
• Stenvert, R., Ch. Kolman, S. Broekhoven, S. van Ginkel-Meester & Y. Kuiper, (2000). Monumenten in Nederland, Fryslân-Friesland. Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist - Waanders Uitgevers, Zwolle
• Stenvert, R., S. Broekhoven, S. van Ginkel-Meester, C. Kolman & R. Alma, (2001). Monumenten in Nederland, Drenthe. Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist - Waanders Uitgevers, Zwolle
• Stenvert, R., Ch. Kolman, S. van Ginkel-Meester, E. Stades-Vischer & R. Rommes, (2006). Monumenten in Nederland, Noord-Holland. Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist - Waanders Uitgevers, Zwolle
• Stenvert, R. (2012). Biografie van de Baksteen 1850 - 2000. WBOOKS / Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
• Stichting De Ouwe Pôlle Ameland, (zd.). Alles over de Amelander historie. Geraadpleegd in 2022 van https://www.amelanderhistorie.nl/
• Studiegroep Oud Staveren, (2024). Fragmenten uit de historie van de oude Noorderhaven. 't Stavers Krantsie, Geraadpleegd op 20-11-2025 van https://oudstaveren.nl/Handel%20en%20verkeer/Fragmenten%20uit%20de%20historie%20van%20de%20oude%20Noorderhaven%20%28website%29.pdf
• Studiegroep Oud Staveren, (z.d.-a). De Burgemeester Albertsstraat. 't Stavers Krantsie, Geraadpleegd op 3-11-2023 van https://oudstaveren.nl/Bewoners/Burg%20Albertsstraat.pdf
• Studiegroep Oud Staveren, (z.d.-b). Fragmenten uit de geschiedenis van de oude stadspoorten en het blokhuis te Staveren. 't Stavers Krantsie, Geraadpleegd op 26-11-2023 van https://oudstaveren.nl/Openbare%20gebouwen/De%20stadspoorten,%20stadswallen%20en%20het%20Blokhuis%20van%20Staveren.pdf
• Suilen, A. (2015, 30 maart). Friese veenweidegebied; historie en veenweidevisie [Powerpoint-slides]. Wetterskip Fryslân, Geraadpleegd op 8-3-2019 van https://www.gemalen.nl/mailer/attachments/Presentatie_27_maart_vrijwilligers%20NGS_1.pdf
• Ten Hoeve, S. (1978). Franeker, Marinikerk (gewijd aan Sint Martinus van Tours). Beeldschrift.nl, Greaadpleegd op 8-12-2023 van https://cms.beeldschrift.nl/api/api/file/saft/18011f66a25200e957ca4c8c198a47bf/
• Timmerman, L.A., (2017). Middeleeuwse agrarische veenontginningen in de Vier Noorder Koggen; Een interdiscilinair onderzoek naar de opbouw van het natuurlijke landschap en de kolonisatie- en ontginningsgeschiedenis van West-Friesland (800 - 1300). Rijksuniversiteit Groningen - Archeologie West-Friesland
• Tjepkema, A.L. (2023). Verveners, arbeiders, turf en boeren; Een interdisciplinair onderzoek naar landschapshistorische en sociaal-maatschappelijke geschiedenis van de verveningen in de Lindevallei in de periode van 1750 tot 1940. Rijksuniversiteit Groningen
• Torremans, K. (2006). Wetenschappelijke Paper Pingo's: Fysische geografie. [Uitgever onbekend]
• Tuinman, T. (1981). Over het gedrag van de Fuut (Podiceps cristatus). De Graspieper; 1(2) (p. 44-53) & De Graspieper; 1(3) (p. 83-97)
• Tuinstra, G., J. Hanenburg & F. van der Meer, (2014). De Noardlike Fryske Wâlden; een bijzonder landschap. Entomologische berichten; 74(6) (p. 206-218)
• Ufkes, A., F. Bottema, H. Buitenhuis, D.C. Brinkhuizen, R.T.J Cappers, J. Hoekstra, . . . J.R. Veldhuis (2008). Een middeleeuws leerbewerkerskwartier in Sneek; Een archeologische opgraving aan het Martiniplein te Sneek, gemeente Sneek (Fr.). Archeological Research & Consultancy (ARC)
• Valke, J.A. (2011). Vijf Romaanse Kerken in Friesland. J.A. Valke, Amsterdam
• Van Berkum, R. (2015). De moestuin en de stad; Een interdisciplinair onderzoek naar de historisch-ruimtelijke ontwikkeling van moestuinen in Leeuwarden van circa 1600 tot heden. Rijksuniversiteit Groningen, Faculteit de Letteren
• Van Cruyningen P., J. Goudens, F. Grovestins, A. Viersen & J. van Zuijlen, (2003). het Boerderijen boek. Stichting Historisch Boerderij-onderzoek; Waanders Uitgevers, Zwolle
• Van de Stadt, L. (2013). Nederland in 7 overstromingen. Walburg Pers, Zutphen
• Van Den Akker, K., J. (1934). Van den mond der oude Middelzee: schetsen uit het oude boerenleven en bedrijf (1947, 3e ongewijzigde druk). De Friesche maatschappij van Landbouw, Leeuwarden
• Van Den Akker, K., J. (1941). Van den mond der oude Middelzee II: Nieuwe serie schetsen uit het oude leven op het land. De Friesche maatschappij van Landbouw, Leeuwarden
• Van den Berg, E. & S. Coppens, (2022). Harlingen, landschap aan zee; Landschapsbiografie. Gemeente Harlingen
• Van den Berg, H.M. (1981). De Monumenten van Geschiedenis en Kunst: Deel I : Noordelijk Oostergo, Ferwerderadeel. Staatsuitgeverij. 's-Gravenhage
• Van den Berg, H.M. (1983). De Monumenten van Geschiedenis en Kunst: Deel II: Noordelijk Oostergo, De Dongeradelen. Staatsuitgeverij. 's-Gravenhage
• Van den Berg, H.M. (1984). De Monumenten van Geschiedenis en Kunst: Deel III: Noordelijk Oostergo, Dantumadeel. Staatsuitgeverij. 's-Gravenhage
• Van den Berg, H.M. (1989). De Monumenten van Geschiedenis en Kunst: Deel IV: Noordelijk Oostergo, Kollumerland en Nieuw Kruisland. Staatsuitgeverij. 's-Gravenhage
• Van den Wittenboer, S., T. Spek, J. Wiersma, O. Borsen & F van der Meer, (2018). Het verhaal van Smallingerland: Landschapsbiografie - Atlas Kernkwaliteiten. Rijksuniversiteit Groningen, Kenniscentrum Landschap.
• Van der Hoeve, J. (2003). Het Blokhuis te Harlingen, Weeshuisstraat 1/3. Bulletin KNOB; 1 (p. 13-19)
• Van der Laan-Meijer, E., M. Schroor, W. Ottens & J. Bokma, (2022). Friese Dijken. Noordboek
• Van der Poel, G. (1993). Geslachtsonderscheid bij Futen. Natuurschriften.nl; de Korhaan; (p. 53-54) Geraadpleegd op 23-1-2023 van https://natuurtijdschriften.nl/pub/583410/DKH1993027002010.pdf
• Van der Vaart, J. (2018). Tijdschrift Fryslân, Thema: De nieuwe Friese boerderij. www.historischtijdschriftfryslan.nl 24(3). Geraadpleegd op 26-5-2025 van https://koninklijkfriesgenootschap.nl/wp-content/uploads/2020/12/Fryslan_mei_jun_2018deflowres.pdf
• Van der Veen, S. (2022). 500-1500 || ontgonnen landschap: Indijken van de Middelzee. ArcGIS story maps. Geraadpleegd op 28-8-2025 van https://storymaps.arcgis.com/stories/2aac4bbad3f14c7d833b9f090fe9aa76
• Van Dort, K., B. van Gennip & D. de Bruyn (2015). Basisgids Mossen; Kennismaking met de algemene mossen van Nederland. KNNV Uitgeverij
• Van Duin, W.E., K. Dijkema & D. Bos, (2007). Cyclisch beheer kwelderwerken Friesland. Wageningen IMARES, Den Burg Texel; A&W ecologisch onderzoek, Veenwouden
• Van Es, W.A., H. Sarfatij & P.J. Woltering, (1988). Archeologie in Nederland: De rijkdom van het bodemarchief. Meulenhoff Amsterdam - Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB), Amersfoort
• Van Hoof, B.I. (2011). Plangebied Yndyk 3 te Boazum, gemeente Littenseradiel: archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek (NO3925_LIYN.doc). RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V. Weesp. Geraadpleegd op 15-10-2025 van https://archaeology.datastations.nl/dataverse/root/?q=RAAP+Boazum (tab: Map)
• Van Kampen, H.G. (2014). Cultuurhistorie, landschap en natuur rond de Centrale As. in De Centrale As in woord en beeld; themanummer fotografie (p.4-15) Projectbureau De Centrale As
• Van Kampen, H.S. (2025). De ansichtkaarten van Hendrik van Kampen: Fotograaf in de buitenwijken van Leeuwarden. Leovardia, historisch tijdschrift voor Leeuwarden en omgeving; 78 (p. 6-9). Leeuwarder Historische Vereniging Aed Levwerd & Historisch Centrum Leeuwarden
• Van Leeuwen, W. (2015). Pierre Cuypers. WBOOKS, Zwolle
• Van Malde, J. (2003). Historische Stormvloedstanden. Aqua Systems International, i.o.v. Rijkswaterstaat, Rijksinstituut voor Kust en Zee / RIKZ
• Van Olst, E.L. (1991). Uilkema, een historisch boerderij-onderzoek: Boerderij-onderzoek in Nederland 1914-1934 (deel 1: stand van het onderzoek; deel 2: beschrijvingen van boerderijen). Stichting Historisch Boerderij-onderzoek, Arnhem
• Van Oosten, M.F. (1986). Toelichting bij de kaarten van de Waddeneilanden: Vlieland, Teschelling, Ameland en Schiermonnikoog. Bodemkaart van Nederland schaal 1:50.000; Stichting voor Bodemkartering, Wageningen
• Van Wesenbeeck, B.K., P. Esselink, A.P. Oost, W.E. van Duin, A.V. de Groot, R.M. Veeneklaas, . . . A. Smale, (2014). Verjonging van half-natuurlijke kwelders en schorren. OBN-rapport nr. 2014/OBN196-DK, Driebergen. 75 p.
• Verdonschot, P.F.M., H. Runhaar, D. Hendriks & R.C.M. Verdonschot, (2017). Integraal natuurherstel in beekdalen; Ontwikkeling van diffuse afvoersystemen, gedempte afvoerdynamiek en beekprofielherstel. VBNE, vereniging van Bos- en Nutuurterreineigenaren, KNNV Uitgeverij/publising
• Vernooij, A.L. (1988). Sneek, gemeente Sneek; Toelichting bij het besluit tot aanwijzing van de binnenstad van Sneek als beschermd stadsgezicht. Rijksdienst voor de Monumentenzorg. www.cultureelerfgoed.nl, Geraadpeegd op 6-2-2024, van https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Gezicht/317
• Verschoor, A.J., G.J. Baaijens, F.H. Everts, A.P. Grootjans, W. Rooke, S. van der Schaaf & N.P.J. de Vries, (2003). Hoogveenontwikkeling in veentjes en kleinschalige hoogveencomplexen op het Dwingelderveld; een landschapsbenadering Deel 2: Landschapsontwikkeling en hydrologie. Expertisecentrum LNV
• Vreeken, A. (2005). Veenterpen rond Sneek: Friezen tussen klei en veen in de Romeinse tijd. Uniepers, Abcoude.
• Vos, P.C., F. Bunnik, H. Cremer & S. de Vries, (2010). Geologisch onderzoek naar de afzettingen van de Ges binnen het plangebied Houkepoort. Deltares
• Vos, P.C., J. Bazelmans, H.J.T. Weerts & M.J. van der Meulen, (red.) (2011). Atlas van Nederland in het Holoceen: Landschap en bewoning vanaf de laatste ijstijd tot nu. Uitgeverij Bert Bakker, Amsterdam 2012. [Kaarten ook digitaal beschikbaar via: Erfgoedatlas/Paleogeografie. Licentie:CC BY 4.0]
• Wadgidsenweb, (red.), (z.d.) Kapen en bakens op de Waddeneilanden; Bakens Willemsduin Schiermonnikoog 1931 - heden. WadgidsenWeb 2.1, Geraadpleegd op 17-11-2022 van https://www.wadgidsenweb.nl/kapen-bakens/693-bakens-willemsduin.html
• Waldus, W.B., P.C. Vos & F.J.G. van der Heijden, (2015). Tussen veengebied en Middelzee: een geo-archeologisch onderzoek bij Scharnegoutum. ADC, ArcheoProjecten Amersfoort
• Walrecht, R. (2018). Het oerbos bij Amersfoort. KNVWS, Zenit; 4 (p. 20-23)
• Waterbolk, H.T. (1965). The Occupation of Friesland in thenPrehistoric Period. Berichten van de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek, jaargang 15-16, (p. 13-35).
• Weeda, E.J., R. Westra, Ch. Westra & T. Westra (1985). Nederlandse oecologische Flora; wilde planten en hun relaties (Vols. 1-5), herdruk 2003. KNNV Uitgeverij / IVN
• Weertz, J. & E. Weertz, (2009). Oudemirdumer Klif in Gaasterland. Grondboor & Hamer; 2009-2 (p. 34–37)
• Wetterskip Fryslân, (2015). Watergebiedsplan Súdwesthoeke-Fryske Marren. versie: vastgesteld door het Algemeen Bestuur van Wetterskip Fryslân op 15 december 2015
• Wetterskip Fryslân, (2016). De Griene Dyk een contour door het landschap, de tijd en het leven van mensen... [Informatiepaneel aan het hek van het Gerbrandy-gemaal]. Wetterskip Fyslân, Wurkgoep Kulterhistoarje Grienedyk
• Wezenberg, G. (2008). Landschapsadvies: Ontwerp Bestemmingsplan Buitengebied Gemeente Midden-Drenthe. Stek & Streek; in opderacht van de gemeente Midden-Drenthe
• Wiersma, J. (2013a). Landschapsontwikkeling en cultuurhistorische waarden langs de middenloop van het Koningsdiep (Zuidoost-Friesland). Rijksuniversiteit Groningen, Kenniscentrum Landschap
• Wiersma, J. (2013b). Open Akkercomplexen in Friesland: Een interdisciplinair onderzoek naar de verspreiding, genese en gebruik (1640-1830), met een detailstudie van de ikkers van Westergeest. Rijksuniversiteit Groningen, Faculteit der Letteren, Kennis centrum Landschap
• Wiersma, J. (2014, 6 november). Het historische cultuurlandschap rondom de es van Tronde [Powerpoint-slides], gehouden t.b.v. Project Elsloo-Tronde. Geraadpleed op 1-12-2020; [presentatie niet meer beschikbaar] [Verslag te vinden op https://elsloo-fr.nl/wp-content/uploads/2021/09/Advies_inz__es_van_Tronde_-_juni_2015.pdf]
• Wiersma, J. (2018). Quickscan Cultuurhistorie Peazumerlannen. Landschapsbeheer Friesland in opdracht van It Fryske Gea.
• Wiersma, J. (2021). Landschapsbiografie: de Alde Feanen. Rijksuniversiteit Groningen, Kenniscentrum landschap
• Wiersma, J. & A. Nieuwhof, (2018). Het ontstaan van het terpen- en wierdenlandschap In: A. Nieuwhof, J. Nicolay & J. Wiersma (eds).De geschiedenis van terpen- en wierdenland: Een verhaal in ontwikkeling. Jaarverslagen van de Vereniging voor Terpenonderzoek; Vol. 100 (p. 11-26)
• Wikipedia, (z.d.-a). Ameland. Geraadpleegd op 15-11-2022 van https://nl.wikipedia.org/wiki/Ameland
• Wikipedia, (z.d.-b). Categorie: Overstroming in Friesland, overzicht. https://nl.wikipedia.org/wiki/Categorie:Overstroming_in_Friesland
• Wikipedia, (z.d.-c). Johannes Maccovius of Jan Makowsky (Lobzenica, 1588 - Franeker, 24 juni 1644). Wikipedia; geraadpleegd op 4-8-2023 van https://nl.wikipedia.org/wiki/Johannes_Maccovius
• Wikipedia, (z.d.-d). Menno Simons. Wikipedia; geraadpleegd op 5-2-2024 van https://nl.wikipedia.org/wiki/Menno_Simons
• Wikipedia, (z.d.-e). Stavoren. Wikipedia; geraadpleegd op 10-11-2023 van https://nl.wikipedia.org/wiki/Stavoren
• Worst, D. & J. Zomer, (2011). Landschapsontwikkeling en cultuurhistorische waarden langs de boven- en middenloop van het Koningsdiep (Zuidoost-Friesland). Rijksuniversiteit Groningen, Kenniscentrum Landschap
• Worst, D. (2012). Agrarische veenontginningen in oostelijk Opsterland (900-1700 AD): Een interdisciplinair onderzoek naar de natuurlijke landschapsopbouw, de nederzettings- en ontginningsgeschiedenis en het agrarisch landgebruik langs de boven- en middenloop van het Koningsdiep. Rijksuniversiteit Groningen, Faculteit der Letteren, Kennis centrum Landschap
• Zeiler, F.D. (2007). 1825: de 'vergeten' watersnood. Tijdschrift voor Waterstaatgeschiedenis; 16(1) (p.19-26)
• Zonneveld, L.M.L. (1989). Oost-Schiermonnikoog: een beschrijving van de natuur; een literatuurstudie. LB&P bureau voor landschaps-oecologisch onderzoek
• Zwanenburg, K. (1987). Sipke Martens de Boer; zijn voorouders en nageslacht. Familievereniging Sipke Martens de Boer
Websites met kaarmateriaal dat ik regelmatig raadpleeg om meer over de achtergronden van het landschap te leren. De gegevens worden onder andere gebruikt om de vereenvoudigde kaartjes voor de Friese landschappen samen te stellen.
