Wadden zeeklei veen zand themakaart overig contact
vulling eilanden Waddenzee vastelandkwelders flora & fauna flora & fauna


Vastelandkwelders:

Natuurlijke kweldervorming

Zonering in een natuurlijke vastelandskwelder

Aan de Friese kust vindt vrijwel geen natuurlijke kweldervorming meer plaats, de invloed van de mens is overal aanwezig. Toch zijn er nog wel foto's te maken die een beeld van de natuurlijke processen geven.

↓ Lage en Hoge kwelder
↓ Kwelderwerken
↓ Zomerpolders
↓ Primaire Zeewering

Zeekraal in de pionierzone Pionierbegroeiing met Engels Sijkgras Zwarte Wadbodem IJzerhoudende Wadbodem Door bacteriėn gekatalyseerde oxidatie van ijzer en mangaan Krimpscheuren in slikbodem Sneeuw op een bevroren slikvlakte Slikvlakte met zoutuitslag Zeekraal met herfstkleuren Kreekvorming in pionierbegroeiing Priel in ondergelopen kwelder Kreek in poinierzone Het belang van de geul neemt toe, gelaagde opbouw van een kwelder Klifvorming aan de rand van een kwelder Aangroeien van de kwelder





↑ Lage en Hoge kwelder

Als de pioniersoorten zich hebben gevestigd en geulen zijn gevormd, kan de kwelder hoog opsibben. Nu het landschap hoger wordt, krijgt zoet regenwater meer invloed en verschijnen er andere soorten planten zoals: Kweldergras, Zoutmelde en Zeeaster. De pionierzone gaat over in een kwelder en groeit uit tot het grazige landschap waar de eerste Friezen op terpen leefden.

Vestiging van Kweldergras Vegetatiebeeld van de Lage kwelder Beeld van de Middelhoge kwelder Stormvloed, de kwelder loopt onder Kwelderwal met een kweldergeul Kwelderbekken met secundaire pionierbegroeiļng Ontstaan van oeverwallen langs een kreek Beheer door begrazing van de kwelder Resultaat van begrazing van de kwelder Leeg





↑ Kwelderwerken

Kwelderwerken aan de Friese kust

De kwelders aan de Friese kust zijn niet natuurlijk ontstaan. Met kwelderwerken heeft men het opslibben van de kwelder versneld. Als de kwelderwerken niet worden onderhouden zal de kwelder afslaan.

Ondergaande zon boven slikvlakte met rijshout Landaanwinning met rijshoutdam Vervallen rijshout op het slik Kreek graaft zich door het slik Landschap met rijshout in de pionierzone Hoofduitwatering van de landaanwinning Patroon van vroegere greppels in een kwelder Half natuurlijke priel Smalspoor in de kwelder





↑ Zomerpolders

Vastelandskwelders van Friesland

Eeuwen lang werden buitendijkse kwelders langs de Middelzee bedijkt voor de veiligheid. Na inpoldering van het Bildt werden nieuwe polders vooral aangelegd voor financieel gewin. Vanaf 1883 kwam de primaire zeewering onder de verantwoordelijkheid van de provincie, ook enkele nieuwe polders kwamen achter de primaire zeewering te liggen.

Nadat de positie van de zeedijk vast was komen te liggen, ging het aanleggen van buitendijkse zomerpolders door. De polders werden gebruikt als hooiland en voor het inscharen van vee. Als een deel van de kwelder hoog genoeg was opgeslibd werd het van een zomerdijk voorzien, de invloed van zout water werd minder en de opbrengst verbeterde.

Oude hekken in de zomerpolder Buitendijks koeien melken Lontkade Stormvloed in de zomerpolder Overstroomde zomerdijk Paarden op een ringdobben na stormvloed Ringdobbe in de Keegen Zomerpolder de Bokkepollen De Oude Rijd Winterbeeld van de sluis in de Rijd Oude brug over de Rijd Sluis in de Oude Rijd, bouwjaar 1916 Doorsteek van de zomerdijk rond de proefverkweldering Stormvloed in de proefverkweldering Proefveld in de proefverkweldering Bouw van een visvriendelijk gemaal Vismigratie in Noard-Fryslān Būtendyks





↑ Primaire Zeewering

Na de stormvloed van 1953 moesten alle dijken worden versterkt om zo'n ramp in de toekomst te voorkomen. In de jaren 70 werd over verschillende dijktrajecten rond de kwelders van Noard-Fryslān Būtendyks (NFB) gediscussieerd. Friesland was voor het bedijken van het hele gebied, in 1975 waren de plannen al uitgewerkt. De Waddenvereniging was tegen. Na kamervragen van Terlouw in 1977 werd door de landelijke regering besloten de zeedijk over het traject van de bestaande dijk te leggen. 1986 viel het definitieve besluit en werd het gebied overgedragen aan it Fryske Gea. NFB werd een natuurgebied.

Afsluitdijk Aanleg van de vismigratierivier Aansluiting op Oostergo Dijkopgang Noard-Fryslān Būtendyks Dijkopgang bij Holwerd Dijkbewaking Stormvloed tegen de zeedijk Zeedijk en zomerpolders Muizenschade aan de zeedijk Zeedijk met schapen bij Wierum Zeedijk in de winter




↑ Top


Fryslansite ©Hendrik van Kampen