Van ecologisch rampgebied tot toeristische hotspot

In het huidige kaartbeeld van de omgeving van Snits valt de omvang van de nederzettingen en de groei van infrastructuur op. Waar vroeger het vervoer vooral over het water ging, vinden tegenwoordig vrijwel alle bewegingen over de weg plaats. Als je deze kaart vergelijkt met de vorige blijken veel locale wegen te liggen op historische dijken. Moderne verbindingen van rijks- of regionaal belang gaan in strakke lijnen dwars door de oude landschappelijke structuren.

Veel van de waterwegen uit de middeleeuwen zijn nog aanwezig. Er zijn wel nieuwe vaarwegen zoals het Prinses Margrietkanaal (ca 1930 tot 1951), maar het traject volgt vooral oude waterlopen zoals enkele ontginningssloten bij Toppenhuzen, de Snitser Mar en de Nije Wjittering. Bij Grouw liggen wel nieuw gegraven stukken zoals een omleiding langs de zuidkant van het dorp. Alle meren en vaarten samen vormen de Friese boezem. De boezem is van belang voor het waterbeheer. Water uit het zuiden van Fryslân kan worden afgevoerd via het IJsselmeer. Er zijn twee gemalen die het water van de boezem uitslaan: Lemmer, Woudagemaal, stoomgemaal (1919) en Starum, Hooglandgemaal, elektrisch (1967). Het streefpeil voor de boezem is -52cm NAP. Bij droogte kan water uit het IJsselmeer (-15 cm NAP) worden ingelaten. Het water stroomt door natuurlijk verval in zee via spuissluizen in Afsluitdijk en Lauwersmeer.

De infrastructuur van meren, vaarten en sloten is ideaal voor de Watersport. Snits functioneert daarbij als centraal punt. Het merengebied, ooit gevormd door bodemdaling als gevolg van ontginningen is nu een toeristische hotspot. Samen met de landbouw vindt al die bedrijvigheid echter plaats op veen dat nog steeds wordt ontwaterd en inklinkt. Als je bij Goaiďngryp op de dijk aan de Snitser Mar staat, kan je zien hoe de polder tot een meter onder het waterpeil van het meer is gezakt.

Bodemdaling tussen Terherne en Goaiďngaryp




Keywords: Sneekermeer, Sneek, Economie, Toerisme, Watersport, Infrastructuur, Vakantiewoningen, Jachthavens, Bodemdaling, Watermanagement

Bronnen:
- Bosatlas van Nederland waterland - Noordhof Atlasproducties
- Ontwerp watergebiedsplan: Súdwesthoeke-Fryske Marren - Wetterskip Fryslân
- Toerisme in cijfers, M. de Haas, P.H. Huig - Instituur Service Management
- PDOK - geodata van de overheid: Luchtfoto Actueel Ortho 8cm RGB, BRO Bodemkaart (SGM)
- Cultuurhistorische kaart Fryslân: Dijken
- Topotijdreis.nl

Fryslansite ©Hendrik van Kampen