Strokenverkaveling bij de Gordyk

De middeleeuwse ontginning van het veen begon vanuit bevaarbare beken of vanaf dorpen aan de randen van het veengebied. Vanuit de beken werden lange sloten diep het veen in gegraven om het droog te leggen, zodat mensen zich konden vestigen en de bodem konden bewerken. Door de afwatering begon het veen uit te drogen, wat leidde tot bodemdaling. Deze bodemdaling belemmerde de waterafvoer, wat resulteerde in wateroverlast en het onbewoonbaar worden van het land. Als gevolg hiervan moesten de boerderijen hogerop worden verplaatst, verder in de richting van de ontginning. Het graven en verplaatsen ging steeds dieper het veen in, totdat men de grens van een ander dorp bereikte. Zo ontstond een landschap met lange rechte strokenverkaveling. Met enige kennis is het beginpunt van de strokenverkaveling op een kaart te herkennen; vaak volgt die de slingerende lijn van een riviertje of komt voort uit een ouder dorp. Wanneer de verkaveling een sterke knik maakt in een andere richting, duidt dit meestal op de grens met het gebied van een naburig dorp.

Het gebogen weggetje op deze foto markeert het startpunt van de verkaveling. Waar dit weggetje nu ligt, stroomde vroeger een zijtak van de rivier de Boorne, genaamd de Alde Ie. Dit was de beek waaruit de ontginning is begonnen. De verkaveling strekt zich als een waaier uit tot aan de horizon met de streekdorpen Kortezwaag, Jonkersland en Langezwaag. Het dorp De Gordyk is veel later ontstaan, rond 1620, vanuit Kortezwaag, bij de aanleg van de Opsterlandse Compagnonsvaart.

Keywords: Strokenverkaveling, Slagenlandschap, de Gordyk, Gorredijk, Kortezwaagster, Fennen, Alde, Ie