Strand en Duinen 
Dekzand 
Keileem 
Beekdalen 
Veen 
Jonge zeekleipolders 
Zeeklei 
Kwelderwallen 
Zee 
Wadden 
Zoetwater 
Deze periode kunnen we beschouwen als het begin van de tijd waarin we nu leven. Veel gebouwen,
de infrastructuur van wegen, de grenzen van de provincie, en het bestuur zijn in deze tijd
ontstaan.
De problemen met overstromingen zijn grotendeels opgelost. De middelzee is nu volledig
ingepolderd. Meer land word aan de zee ontrokken door het versnellen van de kweldergroei.
Om dit te bereiken graaft men greppels en verdeelt men een perceel in vakken met
behulp van een soort houten hekjes. Molens maken het mogelijk meren droog te pompen
en ook deze grond voor de landbouw in te zetten. Aan het einde van deze periode
wordt de Zuiderzee weer een meer door de aanleg van de afsluitdijk. Even buiten
de grenzen van Fryslân worden enorme stukken land in de voormalige Zuiderzee met behulp
van dijken en pompen drooggelegd. (de IJsselmeerpolders en de polder bij Wieringen)
In de veengebieden wordt de ontginning nu grootschalig aangepakt. Met de turf die naar
Holland word verscheept valt veel geld te verdienen. De arbeiders die de ontginning
moesten verzorgen leefden in bittere armoede. Doordat deze zich gingen organiseren en
in opstand kwamen tegen de uitbuiting, is de sociale arbeiders beweging ontstaan die in
de vorige eeuw grote invloed in de landelijke politiek heeft verworven. De ontginning is
zo rigoureus dat er van het landschap van voor de veenwinning nauwelijks nog wat is terug
te vinden. Van de vroeger zo overheersend aanwezige hoge venen zijn nog slechts enkele
bedreigde stukjes in Fryslân over. Deze worden nu met de nodige kunstgrepen in stand gehouden.
Op de Zandgrond maakt de uitvinding van de kunstmest het mogelijk rendabele Akkerbouw en
Veeteelt te bedrijven. Er worden werkampen voor armoedige arbeiders opgricht en de
ontginning van de "Woeste gronden" (Hoogvenen, Heide enz) wordt grootschalig aangepakt.
In relatief korte tijd heeft de mens zijn afhankelijkheid van natuur en landschap weten
om te draaien. Natuur en landschap zijn tegenwoordig verregaand afhankelijk van de mens.