Strand en Duinen 
Dekzand 
Keileem 
Beekdalen 
Veen 
Jonge zeekleipolders 
Zeeklei 
Kwelderwallen 
Zee 
Wadden 
Zoetwater 
Steden en grote dorpen 
Het gevarieerde karakter van het Friese landschap is een gevolg van de geologische
geschiedenis in samenspel met de menselijke activiteiten. In het verleden heeft het
streven van de mens naar betere leefomstandigheden gezorgd voor een verrijking van
het landschap. Het verleden laat zich nog goed uit het landschap aflezen. Zo hebben
we in het kleigebied nog terpen, dijken en mooie dorpen en steden. Op de veengrond
vinden we de meren en laagveenmoerassen die door kleinschalige veenwinning zijn
ontstaan. Op het zand liggen het houtwallenlandschap en bos- en heidevelden met
elementen als pingo's, hollewegen en grafheuvels.
De laatste tijd zijn de technische mogelijkheden van de mens zo groot geworden,
dat men in staat is hele landschappen volledig te veranderen. Hierdoor dreigt
het landschap saaier en eenvormiger te worden. In het nabije verleden is er
door grootschalige vervening en ontginning van de woeste grond veel verloren
gegaan. Tegenwoordig zijn de enorme groei van de bevolking en de steeds meer en
grotere behoefte aan ruimte voor wonen en werken de grootste bedreigingen. Eeuwenoude
structuren in het landschap verdwijnen onder snelwegen, industrieterreinen en woonwijken.
Ook de ruilverkaveling, waarbij het land efficiënter voor de boeren wordt herverdeeld
richt schade aan. Van iedere vierkante meter in dit land is tot in detail geregeld
wat de bestemming is. Een gewoon stukje "vergeten land" is niet meer te vinden.
Zelfs voor de natuurgebieden wordt bepaald wat het moet zijn. Hier willen we
een laagveenmoeras, daar de heide, die regelmatig moet worden geplagd omdat het
anders bos wordt en ergens anders moet weer een kwelder.
Mensen krijgen in de huidige maatschappij, die steeds meer van ze vraagt,
een grote behoefte om eens te kunnen ontsnappen aan de dagelijkse sleur. We zien
dit onderandere aan de sterk groeiende belangstelling voor natuur en landschap die
zich duidelijk manifesteert in de ledenaantallen van natuurbeschermings organisaties,
de jaarlijkse vakantiedrukte en de overvolle bossen op een mooie zondagmiddag.
Natuurlijk is het niet mogelijk de vooruitgang te stoppen, maar het moet
toch mogelijk zijn bij het ontwikkelen van plannen meer rekening te houden met de
karakteristieke eigenschappen van het Friese landschap. Het zou wel een kunnen
dat een intact cultuurhistorisch landschap in de toekomst een groot goed blijkt te
zijn. Mensen hoeven dan voor de recreatie niet meer uitsluitend naar "officiële"
natuurgebieden of het verre buitenland, maar kunnen van het complete landschap in
de eigen woonomgeving genieten.